Tien voor vier en alles gaat tegelijk aan: hoe onze bakkerij de piek temde

De lampen in onze bakkerij flikkerden elke ochtend rond tien voor vier, precies op het moment dat de spiraalkneder aansloeg. Ik werk al zestien jaar in de zaak aan de Dorpsstraat in Scherpenzeel, eerst naast mijn vader en nu met twee vaste krachten, en dat geknipper hoorde er gewoon bij. Tot op een koude januarinacht de hoofdschakelaar eruit ging. Deeg in de kuip, ovens half op temperatuur, en om zes uur zou de eerste klant voor de deur staan.

Alles op hetzelfde moment

Achteraf was het logisch. Om kwart voor vier komen wij binnen en gaat eigenlijk alles aan. De dekoven en de rekoven gaan opwarmen, de rijskasten schakelen van koelen naar rijzen, de kneder draait zijn eerste deeg en de boiler warmt water voor de afwas. Ondertussen draaien de koelcel en de vriezers gewoon door. Een oven trekt bij het opwarmen veel meer dan wanneer hij eenmaal op temperatuur is, en een kneder vraagt bij het aanlopen een flinke stoot. Dat alles stapelde zich elke nacht op in een paar minuten.

Ik merkte het ook op de rekening, al begreep ik eerst niet waarom. Onze aansluiting zit boven de 3×80 ampère, dus we zijn grootverbruiker. Dan betaal je een deel van de netkosten op basis van je hoogste piek in de maand. Die ene drukke nacht bepaalt dus wat je voor de hele maand kwijt bent.

Een week meten

Mijn zwager noemde Elektricien Scherpenzeel, en die kwam op een dinsdagmiddag kijken, toen het in de bakkerij stil was. Hij hing een meter aan de hoofdkabel en liet die een week zitten, en daarna mat hij per groep. Het plaatje was duidelijk. Rond vier uur schoot het verbruik omhoog, de rest van de dag was het een rustig golfje. En de verdeling over de drie fasen was scheef. De koelcel en de kneder hingen op dezelfde fase, wat het flikkeren van de lampen verklaarde.

Schuiven in plaats van besparen

Er hoefde geen enkel apparaat weg. We zijn gaan schuiven. De dekoven begint nu om drie uur via een tijdklok rustig op te warmen, de rekoven een half uur later. De rijskasten hebben een programma gekregen dat een kwartier eerder overschakelt. De boiler warmt zijn water ’s middags op, als de ovens uit zijn, en de koelcel ontdooit niet meer midden in de nacht maar na de lunch. De elektricien verhuisde de kneder naar een andere fase en zette er een eenvoudige schakeling bij, zodat de boiler wacht zolang de ovens nog opwarmen. Alles keurig volgens NEN 1010 en op een bijgewerkt schema in de kast.

Het eerste wat ik merkte was stilte. Geen geflikker meer om tien voor vier. Het tweede was de rekening van februari, waarop de piek ruim een derde lager lag dan in december. Dat is geen wonder van techniek, het is gewoon slimmer plannen.

Wat ik andere bakkers zou zeggen

De meeste collega’s die ik spreek hebben geen idee wanneer hun piek valt. Ik ook niet, tot die nacht in januari. Laat eerst meten voordat je over een zwaardere aansluiting of nieuwe apparatuur gaat nadenken. Bij ons bleek de oplossing in een paar tijdklokken en een verplaatste groep te zitten. Ik zou het weer bij Elektricien Scherpenzeel laten doen, al was het maar omdat hij midden in de nacht een keer is komen kijken hoe alles nu aangaat. Om zes uur reed ik met de bezorgfiets langs Huize Scherpenzeel, met warme broden en voor het eerst in weken een gerust gevoel.